[ حديث ] بيست و دوم اصل : [ عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا ، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ ، عَنْ أَبِيهِ مُرْسَلًا ، قَالَ : ] قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ عليه السلام : « لَا تَتَّخِذُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلِيجَةً ، فَلَا تَكُونُوا مُؤْمِنِينَ ؛ فَإِنَّ كُلَّ سَبَبٍ وَنَسَبٍ وَقَرَابَةٍ وَوَلِيجَةٍ وَبِدْعَةٍ وَشُبْهَةٍ مُنْقَطِعٌ ، إِلَّا مَا أَثْبَتَهُ الْقُرْآنُ » . شرح : در سورهء توبه چنين است : « وَ لَمْ يَتَّخِذُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ وَ لا رَسُولِهِ وَ لَا الْمُؤْمِنِينَ وَلِيجَةً » « 1 » و مىآيد در « كِتَابُ الْحُجَّة » در حديث پانزدهمِ « بَابٌ فِيهِ نُكَتٌ وَ نُتَفٌ مِنَ التَّنْزِيلِ فِي الوَلَايةِ » كه باب صد و هفتم است و در حديث دهم « [ بَابُ ] مَوْلِدِ أَبِي مُحَمَّدٍ الْحَسَنِ بنِ عَلِيٍّ عليهما السلام » اين كه مراد به مؤمنين اين جا ، ائمّهء هُدى عليهم السلام است و مىآيد در « كِتَابُ الْحُجَّة » در حديث دهمِ « [ بَابُ ] مَوْلِدِ أَبِي مُحَمَّدٍ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عليهما السلام » كه : « الْوَلِيجَةُ الَّذِي يُقامُ دُونَ وَلِيِّ الأمْرِ » . و اين جا به عنوان اظهار احتمال مىگوييم كه : وَلِيجة ( به فتح واو و كسر لام ) به معنى كسى است كه داخل شود در سلسلهء ائمّه ، خواه به حق و خواه به باطل ؛ و آن ، « فَعِيلة » به معنى « فاعِلة » است و مأخوذ از وُلُوج ، به معنى دخول مطلق است . و تاء براى نقل از وصفيّت به اسميّت است ، يا براى تأنيث است به اعتبار نفس و تفسير آن به « الَّذِي يُقَامُ دُونَ وَلِيِّ الأَمْرِ » ، تفسير فردى از آن است كه به اعتبار ملاحظهء « مِنْ دُونِ اللَّهِ وَ لا رَسُولِهِ وَ لَا الْمُؤْمِنِينَ » است ؛ زيرا كه مراد ، « مِنْ دُونِ نَصٍّ مِنَ اللَّهِ وَ لَانَصٍّ مِنْ رَسُولِهِ وَ لَا نَصٍّ مِنَ الْأَئِمَّةِ السَّابِقِين » است . و ترك ذِكر « وَ لَارَسُولِهِ وَ لَاالْمُؤْمِنِين » در اين حديث ، از قبيل اقتصار است براى اشعار به اين كه نصّ از جانب اللَّه ، بىنصّ از جانب رسول و از جانب ائمّهء سابقين نمىباشد . فَلا تَكُونُوا مُؤمِنِين براى بيان كفر قائلين به انعقاد امامت به غير نصّ اللَّه و رسول و

--> ( 1 ) . توبه ( 9 ) : 16 .